1.1 Εισαγωγή

Οι ιδεολογίες παίζουν παιχνίδια με το λόγο. Κυριαρχούν με το λόγο, διαιρούν με το λόγο, νομιμοποιούνται και νομιμοποιούν διά του λόγου. Οργανώνουν τον κόσμο στα χαρτιά. Τρέχουν στο χρόνο πάνω-κάτω, κατοχυρώνοντας το παρόν και προδιαγράφοντας το μέλλον ανασκευάζοντας το παρελθόν. Φυτεύουν αποδείξεις για να θερίσουν αυτονόητα.

Ορισμένες φορές, τα παιχνίδια αυτά είναι ορατά, ιδιαίτερα όταν έχουμε να κάνουμε με νεόκοπες ιδεολογίες, που πασχίζουν και πειραματίζονται ακόμη στην επινόηση επιχειρημάτων. Συνήθως όμως παραβλέπονται, εξαιτίας της φυσικότητας που έχει αποκτήσει η ιδεολογική θέαση της σύγχρονης πραγματικότητας. Στο βαθμό που ζούμε σε έναν ιδεολογικά οργανωμένο κόσμο, έχουμε αφομοιώσει τη μορφολογία των σχετικών ιδεολογημάτων, ώστε αυτά να μη μας ξενίζουν.

Εδώ λοιπόν βρίσκεται η μεγαλύτερη δυσκολία του προβλήματος που μας απασχολεί. Το γεγονός ότι στη σύγχρονη εποχή μιλάμε όλοι, λίγο-πολύ, την ίδια «γλώσσα» όταν αναφερόμαστε στις ιδεολογίες, δεν μας επιτρέπει να πάρουμε εύκολα κριτικές αποστάσεις από το θέμα. Ο λόγος των ιδεολογιών είναι ένα αντικείμενο προβληματισμού που απαιτεί την αναλυτική θεώρηση του ίδιου του τρόπου σκέψης μας για τον κόσμο και της θέσης μας μέσα σε αυτόν. Μελετώντας το λόγο των ιδεολογιών, εξετάζουμε αντανακλαστικά τον ίδιο μας τον εαυτό: την εποχή μας, την κοινωνία στην οποία ζούμε, τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε.