6.3 Μεταδιαδικαστικά

Ο ιδεολογικά φορτισμένος λόγος κυοφορείται και κυκλοφορεί στα μέσα επικοινωνίας των ανθρώπινων κοινοτήτων. Η μελέτη του αντιλαμβάνεται επομένως τα πολιτισμικά συστήματα ως έκφραση, συνδετικό κρίκο και ταυτότητα της μίας ή άλλης ομάδας, ως εσωτερικό δίαυλο επικοινωνίας των ατόμων-μελών όλων αυτών των ομάδων και μηχανισμό άμυνας· μία προστατευτική ασπίδα από τα μηνύματα που αποστέλλονται με σκοπό:

1. Την αλλοίωση του ιδιαίτερου τρόπου που χρησιμοποιείται από μια κοινωνική ομάδα για να ταξινομεί και κατανοεί τον περιβάλλοντα κόσμο.
2. Την προσαρμογή του τρόπου αυτού στους ρυθμιστικούς κανόνες του πολιτισμικού συστήματος που ανήκει στον αποστολέα των μηνυμάτων.

Η παραπάνω αντίληψη περί πολιτισμικών συστημάτων προσανατολίζει στην επιλογή μίας υβριδικής οντολογίας, η οποία συνδυάζει:

α. Την ευρύτητα μίας ανώτερης οντολογίας (upperontology) των ανθρώπινων γνωσιακών λειτουργιών.

β. Τις περιγραφικές δυνατότητες μίας θεμελιώδους οντολογίας (foundationontology) της πολιτισμικής γνώσης.

γ. Την εξειδίκευση μίας οντολογίας πεδίου (domainontology) για τα γλωσσολογικά δεδομένα.

α΄. Η Descriptive Ontology for Linguistic and Cognitive Engineering (DOLCE) είναι μία ανώτερη οντολογία με σαφή γνωσιακό προσανατολισμό· κύριος σκοπός της DOLCE είναι η αποτύπωση των ταξινομικών κατηγοριών που διέπουν την ανθρώπινη έκφραση, τους κοινούς τόπους, τις προκαταλήψεις και το αυτονόητο.

Η DOLCE δεν δεσμεύεται ωστόσο από μία αυστηρή μεταφυσική αιτίαση της εγγενούς φύσης του κόσμου. Αντιθέτως, οι κατηγορίες που εισάγει μπορούν να θεωρηθούν ως γνωσιακά αντικείμενα, η τελική μορφή των οποίων είναι προϊόν ανθρώπινης αντίληψης, πολιτισμικών εντυπώσεων και κοινωνικών συμβάσεων. Επιπλέον, η DOLCE εισάγει την έννοια της κοινωνικής οντότητας (socialentity) για την περιγραφή ανθρώπινων οργανώσεων, συλλογικοτήτων, σχεδίων, προτύπων και πολιτισμικών πληροφοριακών στοιχείων.

β΄. Το CIDOC Conceptual Reference Model (CIDOCCRM) είναι μία επεκτάσιμη θεμελιώδης οντολογία των πολιτισμικών γνωσιακών ανταλλαγών· κύριος σκοπός του CIDOCCRM είναι η κοινή εννοιολογική θεώρηση, διασύνδεση και ολοκλήρωση πληροφοριών που αφορούν στην πολιτιστική κληρονομιά (culturalheritage).

Το CIDOCCRM περιορίζεται στην καταγραφή των λογικών δομών της πολιτισμικής γνώσης και των χαρακτηριστικών σχέσεων που τις διέπουν, επιδιώκοντας να περιγράψει και όχι να υπαγορεύσει τη σημασιολογία των πολιτισμικών συστημάτων.

γ΄. ΗGeneral Ontology for Linguistic Description (GOLD) είναιμίατυπικήοντολογίαπεδίουγιατηνπεριγραφική γλωσσολογία (descriptive linguistics)· κύριοςσκοπόςτης GOLD είναιηαποτύπωσητωνβασικώνταξινομικώνκατηγοριώνκαισχέσεωνπουχρησιμοποιούνταικατάτηνανάλυση του λόγου (discourse analysis).

Πρόθεση της GOLD είναι η μοντελοποίηση των μεθόδων και τεχνικών εργασίας ενός εκπαιδευμένου γλωσσολόγου. Επομένως, η GOLD αντιμετωπίζεται ως μία προσπάθεια ολοκληρωμένης κωδικοποίησης της γνώσης του γλωσσολογικού επιστημονικού πεδίου. Οι βασικές αρχές της κωδικοποίησης αποσκοπούν στη διευκόλυνση της αυτοματοποιημένης διατύπωσης συλλογισμών (automated reasoning) εντός του πεδίου και την ενσωμάτωση γλωσσικών εργαλείων ανάκτησης γνώσης (knowledge retrieval).