Β.1 Σχεδιασμός έρευνας

Η φάση του σχεδιασμού της έρευνας αφορά στη συγκέντρωση, την προετοιμασία (configuration) των δεδομένων και τον καθορισμό των βασικών ερευνητικών ερωτημάτων. Τα ερευνητικά ερωτήματα της μελέτης κωδικοποιήθηκαν εντός του περιβάλλοντος ATLAS.ti, ώστε η έρευνα να είναι εστιασμένη, αλλά και αρκετά ευρεία ώστε να επιτρέψει ευελιξία και δυνατότητα για σημαντικές ανακαλύψεις (serendipity).

Το περιβάλλον ATLAS.ti αποτελεί μία δυναμικη επιφάνεια εργασίας για τη συνεργατική ποιοτική ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, όπως τα κείμενα της μελέτης, αλλά και εικονογραφικό́, ηχητικό καθώς βιντεοσκοπημένο υλικό. Προσφέρει εργαλεία για τη διαχείριση, την κατηγοριοποίηση, τη σύγκριση και την επεξεργασία των δεδομένων, στη βάση ενός δημιουργικού, ευέλικτου και συστηματικού τρόπου οργάνωσής τους.

Η οργάνωση των δεδομένων μπορεί να βασιστεί σε εννοιολογικά μοντέλα και οντολογίες όπως η υβριδική οντολογία πολιτισμικών συστημάτων (βλ. Παράρτημα Α).

Στόχος της χρήσης του περιβάλλοντος ήταν η αποτελεσματική υποστήριξη της ανθρώπινης ερμηνείας κατά την προσέγγιση του υλικού μέσω της θεμελιωμένης θεωρίας. Επιπλέον στόχος αποτέλεσε η ενίσχυση της ομαδικής εργασίας, καθώς το περιβάλλον ευνοεί τη συνεργασία μεταξύ γεωγραφικά κατανεμημένων ερευνητών, στον ίδιο ή σε διαφορετικούς χρόνους.

Κατά τη δημιουργική διαδικασία διαμόρφωσης εννοιών εντός του περιβάλλοντος ATLAS.ti, επιλέχθηκαν από το κείμενο αποσπάσματα (quotations) τα οποία κωδικοποιήθηκαν, σχολιάστηκαν με επισημειώσεις (memos) και τροφοδοτήθηκαν στο δίκτυο συνεργασίας μέσω Διαδικτύου, με στόχο την ερμηνεία τους και τη δημιουργία μιας θεωρίας, με τη μορφή ενός νέου κειμένου.

Το ATLAS.ti παρείχε επιπλέον εξειδικευμένα εργαλεία εννοιολογικής επεξεργασίας (network editor) τα οποία διευκόλυναν τη διαγραμματική σύνδεση αποσπασμάτων, σημειωμάτων και κωδικών, που αποτύπωσαν τις εννοιολογικές σχέσεις που προέκυψαν από τη μελέτη των δεδομένων, μεταφέροντας τις εργασίες από τα κείμενα σε ένα γραφικό περιβάλλον που διευκόλυνε οπτικά τη θεώρηση του υλικού.

Η χρήση του ATLAS.ti στην παρούσα μελέτη μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη αφορά στο επίπεδο επεξεργασίας δεδομένων κειμένου και περιλαμβάνει τη διεκπεραίωση βασικών λειτουργιών όπως η κατάτμηση των κειμένων, η κωδικοποίηση και η επισημείωση. Η δεύτερη αφορά στο εννοιολογικό επίπεδο και περιλαμβάνει λειτουργίες όπως η δόμηση του εννοιολογικού μοντέλου αναφοράς του λόγου των ιδεολογιών και η διασύνδεση των κωδικών προκειμένου να διαμορφωθεί σταδιακά η θεωρία.

Οι περιπτώσεις της έρευνας επιλέχθηκαν σύμφωνα με την αρχή της θεωρητικής δειγματοληψίας, προκειμένου οι κεντρικές κατηγορίες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη επεξηγηματική δύναμη, να κορεστούν όσο το δυνατό πληρέστερα.

Η θεωρία κρίθηκε κορεσμένη όταν σταθεροποιήθηκε στην εμφάνιση νέων δεδομένων και ήταν πλούσια σε λεπτομέρεια.